Disclaimer

In het onderdeel Regelgeving vindt u geldende algemeen verbindende voorschriften (verordeningen) en beleidsregels van de gemeente Overbetuwe. De complete tekst, waarin alle wijzigingen zijn verwerkt, is gepubliceerd. De informatie in dit onderdeel vormt geen bekendmaking in de zin van de Gemeentewet of de Algemene wet bestuursrecht. Alleen publicatie in het binnen de gemeente te verspreiden huis-aan-huisblad heeft een officieel karakter.

Zoeken in regelgeving

            

gedragscode ambtenaren

Voor deze verordening versie is geen samenvatting ingevoerd.

Gegevens van de regeling

Overheidsorganisatie Gemeente Overbetuwe
Officiële naam regeling Gedragscode voor ambtenaren van de gemeente Overbetuwe
Citeertitel Gedragscode voor ambtenaren van de gemeente Overbetuwe
Vastgesteld door college van burgemeester en wethouders
Deze versie is geldig tot (als de vervaldatum is vastgesteld)
Onderwerp personeel en organisatie
Opmerkingen m.b.t. de regeling Geen.
Regelgeving die op deze regeling is gebaseerd (gedelegeerde regelgeving) Geen.
Betreft (aard van de wijziging) nieuwe regeling
Datum van inwerkingtreding van (een versie van) de regeling 01-04-2015
Datum terugwerkende kracht (t/m) van (een versie van) de regeling
Datum ondertekening van (een wijziging van) de regeling 17-03-2015
Bron bekendmaking van (een wijziging van) de regeling officielebekendmakingen.nl 24 maart 2015, gemeenteblad 24740
Kenmerk voorstel 15bw000092

Wettelijke grondslag(en) of bevoegdheid waarop de regeling is gebaseerd

Onbekend

Overzicht van in de tekst verwerkte wijzigingen

Datum inwerkingtreding Terugwerkende kracht t/m Datum uitwerkingtreding Betreft Datum ondertekening
Bron bekendmaking
Kenmerk
voorstel
01-04-2015 nieuwe regeling 17-03-2015
officielebekendmakingen.nl 24 maart 2015, gemeenteblad 24740
15bw000092

GEDRAGSCODE VOOR AMBTENAREN VAN DE GEMEENTE OVERBETUWE

1. Goed ambtenaarschap

Je beseft dat je onderdeel bent van de overheid.

Je houdt je aan de wettelijke voorschriften en aan algemeen aanvaarde gedragsregels. Je treedt correct op tegen inwoners en bedrijven. Je discrimineert niet en verleent geen voorkeursbehandelingen.

Je voert jouw werk op een professionele manier uit. Je bent het visitekaartje van de overheid en past jouw gedrag in woord en daad en je presentatie daarop aan.

Je geeft de ambtelijke leiding en het bestuur juiste, relevante en volledige informatie. Situaties waarin je niet volgens jouw professionele normen kunt werken, stel je intern aan de orde.

Je gaat respectvol met jouw collega’s om. Je houdt er rekening mee dat normen en waarden onderling kunnen verschillen. Je bent aanspreekbaar op jouw gedrag.

Je gaat verantwoord om met middelen van de gemeente (gelden, diensten, goederen, kennis). Je vermijdt het maken van onnodige kosten.

Je kunt de keuzes die je binnen jouw werk maakt, verantwoorden.

Je ondersteunt de verantwoordelijkheid van jouw leidinggevende door hem of haar waar nodig te informeren.

2. Vertrouwelijk omgaan met informatie

Je gaat binnen en buiten jouw werk zorgvuldig om met persoonlijke gegevens van inwoners, gegevens van bedrijven en instellingen, politiek gevoelige informatie en andere informatie die in handen van buitenstaanders de belangen van de gemeente kan schaden.

Je gebruikt gevoelige informatie alleen voor jouw werk. Je respecteert de privacy van inwoners, klanten, zakelijke relaties en collega’s.

Je gebruikt financiële informatie en voorkennis van beleid voor de uitoefening van jouw functie en niet voor andere doeleinden.

Je “lekt” geen vertrouwelijke informatie vanuit de gemeente naar buiten. Je laat niet uit slordigheid buitenstaanders meeluisteren naar een gesprek over het werk of meekijken naar interne stukken.

Je laat perswoordvoering over aan team Advies/Communicatie.

Je zorgt ervoor dat stukken met vertrouwelijke gegevens uit het zicht zijn opgeborgen als je je werkplek verlaat en je zorgt dat je computer is afgesloten. Informatie waarover het bestuur een geheimhoudingsplicht heeft opgelegd, houd je geheim.

Plaats en deel geen berichten en/of informatie op social media die schadelijk kunnen zijn voor de gemeente (bij twijfel: doe het niet). Daartoe behoort ook informatie over plannen en stukken die nog niet definitief is.

3. Nevenfuncties en andere privé-activiteiten

Je bent je ervan bewust dat activiteiten die je naast jouw werk verricht het functioneren van de gemeente op een of andere manier kunnen raken. Voorbeelden van nevenactiviteiten zijn bestuursfuncties, commissariaten, vrijwilligerswerk, een eigen bedrijf en vennoot- of aandeelhouderschap.

Je meldt een (voorgenomen) activiteit bij jouw leidinggevende als de activiteit raakvlakken heeft met jouw functie-uitoefening. Een raakvlak is in elk geval aanwezig als je activiteiten verricht voor een organisatie, instantie of een bedrijf dat op een of andere manier banden heeft met de gemeente Overbetuwe.

Je meldt activiteiten die (kunnen) leiden tot een botsing of onverenigbaarheid met gemeentelijke belangen waar je in jouw functie mee te maken hebt.

Je realiseert je dat het oordeel van de buitenwereld van belang is. Als jouw nevenactiviteit de schijn van belangenverstrengeling wekt, is dit ook schadelijk voor het vertrouwen in de overheid.

Ook financiële belangen in de privésfeer kunnen de schijn van belangenverstrengeling wekken. Als de organisatie niets weet van jouw financiële belangen, ben jij de enige die kan inschatten of dat belang zich verdraagt met jouw functie-uitoefening. Heb je in jouw functie een relatie met een bedrijf waar je persoonlijk een financieel belang in hebt, vermijd dan risico’s. Bespreek dit met je leidinggevende en meld dit via het formulier Melding Integriteit op IVO.

4. Geschenken, aanbiedingen en incidentele vergoedingen

Je accepteert een geschenk alleen als jouw onafhankelijke opstelling ten opzichte van de gever daardoor niet beïnvloed wordt. Je gaat na of acceptatie van het geschenk verplichtingen schept voor de toekomst. Je bedenkt ook hoe de buitenwereld zou kunnen aankijken tegen het aannemen van een geschenk. In veel gevallen levert dit geen probleem op. Denk aan een fles wijn voor een door jou verrichte presentatie, een ceremonieel aan je overhandigd rapport van een bureau of aan bedrijfsattenties, zoals kalenders en pennen. Dergelijke geschenken zijn bedoeld als blijk van waardering voor jouw specifieke inspanning of de goede samenwerkingsrelatie.

Geschenken die je aangeboden worden, meld je bij jouw leidinggevende en via het formulier Melding Integriteit op IVO. Geschenken die naar jouw idee meer dan € 50 waard zijn, accepteer je niet. Geschenken die (naar schatting) een waarde tussen de € 10 en € 50 hebben, meld je. Je kunt deze geschenken behouden tot een maximum van € 50 per jaar. Eventuele cadeaus die je daarna ontvangt, lever je in bij jouw leidinggevende voor verdeling/verloting onder de collega’s. Bedrijfsattenties die minder dan € 10 bedragen, zoals agenda’s, kalenders, pennen, muismatten en hebbedingetjes, hoef je niet te melden. Je meldt ook aangeboden geschenken die je niet hebt geaccepteerd en in het vooruitzicht gestelde geschenken.

Wanneer men je, omdat je een bepaalde functie vervult, aanbiedingen voor privéwerkzaamheden en/of kortingen op privégoederen aanbiedt, accepteer je deze niet.

Geschenken die op jouw huisadres worden aangeboden, accepteer je niet. Indien een geschenk toch thuis is afgeleverd, bespreek je de bestemming daarvan met jouw leidinggevende. Als leidinggevende bespreek je met het oog op de toekomst het interne beleid met de gever.

Geschenken die je worden aangeboden door een relatie die nog iets van de gemeente ‘nodig’ heeft (een opdracht, vergunning, subsidie, beslissing in bezwaarprocedure), accepteer je niet.

Je accepteert geen geldbedragen. Als afgesproken is dat een derde betaalt voor jouw verrichtingen, gebeurt dat door middel van een factuur aan de gemeente.

Vanzelfsprekend vraag je nooit gunsten voor jezelf aan derden.

5. Uitnodigingen voor reizen, congressen, evenementen en diners

Je beoordeelt of een uitnodiging relevant is voor de gemeente. Je bespreekt alle uitnodigingen met jouw leidinggevende en meldt deze via het formulier Melding Integriteit op IVO. Je accepteert een uitnodiging alleen na toestemming van jouw leidinggevende.

Je dineert (behoudens een maaltijd tijdens een congres, evenement of cursus) niet op kosten van derden. Als een maaltijd functioneel is, gelden de algemene regels: er is toestemming nodig van de leidinggevende en de kosten zijn voor de gemeente.

Je reist niet op kosten van derden. Als deelname aan een reis functioneel is, dan is er sprake van een dienstreis en gelden de algemene regels: er is toestemming nodig van de leidinggevende en de kosten zijn voor de gemeente.

Je neemt jouw verantwoordelijkheid bij informele contacten met derden, zoals recepties en etentjes waar alcohol wordt geschonken. Zorg dat je “nee” kunt blijven zeggen als het ”nee” moet zijn.

Je bent ervoor verantwoordelijk dat de leiding op de hoogte is van het reilen en zeilen binnen jouw functie-uitoefening. Blijkt achteraf een uitnodiging meer te hebben omvat dan ingeschat, laat dit dan aan jouw leidinggevende weten.

6. Verantwoord omgaan met gemeentelijke voorzieningen en personeelsregelingen

Je houdt privégebruik van het e-mailsysteem, internet, (mobiele) telefoon, kopieerapparaat en dergelijke beperkt. Je zorgt ervoor dat dit jouw dagelijkse werkzaamheden niet hindert. Denk bij het gebruik van e-mail ook aan de veiligheidsaspecten.

Je laat jouw privégebruik van gemeentelijke apparatuur openlijk zijn, zodat je erop kunt worden aangesproken. Jouw leidinggevende of collega kan een andere opvatting hebben van “beperkt gebruik” dan jij.

Je neemt geen gemeentelijke eigendommen mee naar huis.

Je doet geen privébestellingen via de gemeente. Je verzendt geen privépost via de postkamer.

Je declareert alleen kosten die je hebt gemaakt.

Je maakt eerlijk gebruik van regelingen voor het personeel, zoals het meerkeuzemenu.

Verantwoord gebruik van gemeentemiddelen betekent ook: naleven van de werktijden en de regels bij ziekteverzuim.

7. Belangen van familieleden, vrienden en ex-collega’s

Je bent alert op situaties in jouw werk waarin je met privérelaties te maken krijgt. Je licht jouw leidinggevende in over aanvragen en offertes van vrienden, familieleden of bedrijven waarvan familie of vrienden mede-eigenaar zijn. Je voorkomt (de schijn van) vriendjespolitiek.

Je let bij het inhuren van ex-collega’s goed op het volgen van de juiste procedure van inhuur en aanbesteding. Je kunt motiveren waarom de inhuur van een ex-ambtenaar als zelfstandige nodig en verantwoord is. Je realiseert je hoe dat kan overkomen op de buitenwereld die geen achtergrondinformatie heeft. Je bespreekt de risico’s met jouw leidinggevende.

8. Reageren op niet-integere zaken

Je bespreekt twijfels over de integriteit van collega’s zo veel mogelijk met henzelf. Is dit niet mogelijk of leidt dit niet tot resultaat, dan bespreek je dit met jouw leidinggevende. Als dit niet mogelijk of wenselijk is, dan bespreek je dit met de adviseur P&O, de vertrouwenspersoon of de integriteitscoördinator.

Je bent verplicht een vermoeden van fraude of corruptie bij jouw leidinggevende te melden. Wanneer dit niet mogelijk of gewenst is, kun je dit melden bij de adviseur P&O, de vertrouwenspersoon of integriteitscoördinator.

Bij vermoedens van fraude, maar ook bij andere twijfelachtige zaken, kun je gebruikmaken van de ‘Regeling melding vermoeden misstand’. De gemeente is verplicht om een reactie te geven op jouw melding. Wil je dat niet bekend wordt dat je de misstand aankaart, dan kun je via de vertrouwenspersoon een melding doen. Alleen de vertrouwenspersoon is dan op de hoogte van jouw identiteit.

Je bent ook zelf aanspreekbaar op jouw handelen en jouw uitlatingen. Collega’s en inwoners kunnen jouw werkwijze en jouw woorden anders ervaren dan je bedoelt.

9. De leidinggevende draagt het integriteitsbeleid uit

Als leidinggevende geef je het goede voorbeeld. Je bent je terdege bewust van jouw rol en positie in de organisatie, jouw voorkennis en jouw bevoegdheden en de invloed die daarvan uitgaat naar jouw medewerkers.

Je bent open over je manier van werken. Je bent aanspreekbaar op jouw werkwijze en jouw houding naar medewerkers.

Bij twijfel en vragen over de juiste handelwijze kunnen medewerkers bij je terecht.

Je bespreekt twijfels en vragen over integriteit in werkverband en stimuleert medewerkers hetzelfde te doen.

Je bent alert op risicogevoelige situaties waarin medewerkers terecht kunnen komen en draagt bij aan hun weerbaarheid daartegen.

Je spreekt medewerkers aan op dubieus gedrag, maakt afspraken en treft zo nodig maatregelen.

10. Omgangsvormen

Je gedraagt je op een collegiale, respectvolle en zakelijke wijze.

Je onthoudt je van ongewenst gedrag zoals:

  • Sociaal isoleren, iemand doodzwijgen, negeren of nadrukkelijk minachten

  • Iemand het werk onaangenaam en onmogelijk maken: iemand constant de rotklussen geven, informatie onthouden, bestanden wissen

  • Iemand bespotten vanwege uiterlijk, gedrag, leefwijze, wijze van praten

  • Roddelen

  • Dreigen

  • Lichamelijk geweld

  • Verbaal geweld

  • (Seksuele) intimidatie: handtastelijkheden of seksueel gerichte opmerkingen

  • Discriminatie: het maken van opmerkingen over sekse, etnische afkomst of leeftijd

11. Integriteitscoördinator

Het eerste aanspreekpunt voor integriteitsvraagstukken is de leidinggevende. Daarnaast is er een integriteitscoördinator binnen de organisatie aangesteld. Voor integriteitsvragen kun je ook bij hem terecht. Deze functionaris verzorgt ook de centrale registratie van ontvangen geschenken en nevenfuncties. Ook coördineert hij interne integriteitstrainingen en de ambtseed.  

TOELICHTING GEDRAGSCODE VOOR AMBTENAREN BIJ DE GEMEENTE OVERBETUWE

 

1. Toelichting goed ambtenaarschap

De term “goed ambtenaarschap” verwijst naar de verplichting zich te gedragen “zoals een goed ambtenaar betaamt”. Deze verplichting is neergelegd in artikel 15:1 van de collectieve rechtspositieregeling voor gemeentepersoneel de CAR-UWO, In hoofdstuk 15 zijn meer verplichtingen opgenomen.

Het niet nakomen van verplichtingen kan worden beschouwd als plichtsverzuim en bestraft worden.

 

2. Toelichting vertrouwelijk omgaan met informatie

Het vertrouwelijk omgaan met gevoelige informatie waarborgt de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van de overheid. De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat een ambtenaar de privacy van inwoners respecteert. Ook jouw privacy als ambtenaar dient door de organisatie gerespecteerd te worden. Daarom gebruikt de overheid informatie alleen voor het doel waarvoor deze verkregen is.

De Ambtenarenwet verplicht de ambtenaar om geheimhouding te bewaren over bepaalde zaken die hij in zijn functie komt te weten (artikel 125a derde lid). De rechtspositie verbiedt oneigenlijk gebruik van kennis die ambtenaren in hun functie hebben opgedaan (artikel 15:1b CAR-UWO). Een voorbeeld daarvan is het doorgeven van informatie over een gemeentelijk budget voor een bouwproject, zodat aanbieders daar in een offerte rekening mee kunnen houden.

Bij indiensttreding kan men verplicht worden een geheimhoudingsverklaring te ondertekenen.

 

3. Toelichting nevenfuncties en andere privé-activiteiten

Een ambtenaar dient het algemeen belang en werkt onpartijdig. Dat wil zeggen dat geen vermenging optreedt met oneigenlijke belangen en dat ook de schijn van vermenging zoveel mogelijk wordt vermeden. Raakvlakken tussen functionele taken en privé-activiteiten van ambtenaren kunnen leiden tot botsing of verstrengeling van belangen. Daardoor kan een onafhankelijke beoordeling in gevaar komen of kan de schijn daarvan ontstaan. Dergelijke nevenactiviteiten kunnen verboden worden (artikel 15:1e CAR-UWO).

Ambtenaren zijn verplicht om nevenactiviteiten die een raakvlak met hun werk (kunnen) hebben, te melden. De meldingen worden door de gemeente geregistreerd. Een voorbeeld is het in de vrije tijd voeren van acties tegen een nieuwe rijksweg, terwijl men als planoloog bij de plannen tot aanleg betrokken is.

De begrippen nevenfunctie, nevenwerkzaamheid, nevenactiviteit en privé-activiteit zijn hier op één lijn gesteld. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen betaalde en onbetaalde activiteiten. Veel vormen van vrijetijdsbesteding beïnvloeden het werk bij de gemeente overigens niet. Bijvoorbeeld bestuurlijke activiteiten binnen een politieke partij of een bestuursfunctie bij een sportvereniging of in het culturele leven. Een voorbeeld van mogelijke belangenverstrengeling:

In jouw functie adviseer je over subsidie op het terrein van welzijn en in jouw vrije tijd vervul je een bestuursfunctie binnen een welzijnstichting in dezelfde gemeente.

Privé voer je actie tegen de sloop van een gebouw en in jouw functie ben je betrokken bij besluiten over de bestemming van dit gebouw.

 Als er geen enkele relatie bestaat met de functie, hoeft de activiteit niet gemeld te worden.

Een ambtenaar heeft de vrijheid om te kiezen welke activiteiten hij buiten zijn werk wil verrichten. Daarmee heeft hij dus ook de verantwoordelijkheid om af te wegen of deze activiteit te combineren is met zijn functie bij de gemeente. Dat is niet altijd eenvoudig te beoordelen. Belangenverstrengeling kan zich op allerlei manieren voordoen. Bij de beoordeling van de risico’s van nevenwerkzaamheden kunnen enkele vragen behulpzaam zijn.

  • -Is er verwevenheid met het functionele beleidsterrein?

  • -Bestaat er een risico dat ambtelijke informatie wordt gebruikt?

  • -Kunnen er persoonlijke confrontaties in de functie plaatsvinden?

  • -Hoe is de reputatie van de organisatie, het bedrijf of de branche?

  • -Hoe zal de buitenwereld tegen de combinatie van functies aankijken?

Men moet erop bedacht zijn dat belangen elkaar in de loop van de tijd kunnen gaan raken door verandering in omstandigheden, bijvoorbeeld in de functie, in de relatie tussen gemeente en privé-activiteit of door gemeentelijke herindeling.

 

Nevenactiviteiten met (mogelijk) schadelijke gevolgen voor de gemeente kunnen verboden worden.

 

Na melding van de activiteit toetst de organisatie of er voor de gemeente risico’s kunnen kleven aan de privé-activiteiten. In sommige gevallen zullen risico’s ondervangen kunnen worden door afspraken tussen ambtenaar en leidinggevende. Zo’n afspraak kan zijn dat in de functie geen werkzaamheden verricht worden in relatie tot de organisatie of het bedrijf waar men privé bij betrokken is. Is dat niet mogelijk, dan is ook denkbaar dat men een geheel andere functie binnen de gemeente gaat uitoefenen. Een afspraak kan bijvoorbeeld ook zijn dat alleen in de weekenden als muzikant opgetreden wordt. Of dat de werkzaamheden als zelfstandige alleen in andere regio’s uitgeoefend worden.

Als de risico’s niet te beperken of te ondervangen zijn, dan zal de gemeente de nevenwerkzaamheden (kunnen) verbieden.

 

Het belang van de gemeente gaat niet altijd boven het privébelang van een ambtenaar. De uitoefening van bepaalde grondrechten heeft voorrang op het belang van de werkgever. Een voorbeeld daarvan is het als inwoner bezwaar maken tegen een WOZ-aanslag door een ambtenaar van de afdeling Belastingen. Zijn werkinhoud mag er niet toe leiden dat hij zijn recht op bezwaar en beroep tegen overheidsbeslissingen niet kan uitoefenen. Wel zal hij op kantoor werk en privé gescheiden moeten houden en kan hij dus niet belast worden met de behandeling van zijn eigen bezwaarschrift.

 

Nevenactiviteiten kunnen positieve gevolgen hebben voor de functie-uitoefening. Het schrijven van artikelen in een vakblad kan gunstig zijn voor de professionele uitstraling van de gemeente en voor de kennisverdieping van de ambtenaar. Wel moeten er afspraken worden gemaakt over de vraag of op eigen titel dan wel als gemeenteambtenaar wordt gepubliceerd, over de inhoud van de artikelen in relatie tot het politieke beleid, in wiens tijd het werk verricht wordt en of een eventuele beloning behouden mag worden.

 

Een ambtenaar mag niet als zelfstandige ingehuurd worden door de gemeente waarbij hij in dienst is. De CAR-UWO (artikel 15:1g) verbiedt de ambtenaar direct of indirect werk aan te nemen of diensten/goederen te leveren ten behoeve van de gemeente. Het is dus niet toegestaan om voor een deel van de week als ambtenaar werkzaam te zijn en voor een ander deel in het kader van een eigen bedrijf werkzaamheden uit te voeren voor de gemeente.

 

Voor politieke nevenfuncties, zoals wethouder of raadslid, gelden aparte regels. Men kan bijvoorbeeld niet tegelijkertijd ambtenaar en bestuurder zijn in dezelfde gemeente. Ook geldt er een aparte regeling voor verlof of non-activiteit.

 

Vakbondsactiviteiten nemen een bijzondere plaats in. Er geldt een verlofregeling ten behoeve van vakbondsactiviteiten tijdens werktijd (artikel 6:4:2 CAR-UWO). De Ambtenarenwet (artikel 125 lid 2) bepaalt dat in de rechtspositie geregeld moet worden dat ambtenaren in risicovolle functies verplicht worden hun financiële belangen te melden. Deze meldplicht staat in artikel 15:1f CAR-UWO.

 

 

4. Toelichting geschenken, aanbiedingen en incidentele vergoedingen

 

Een ambtenaar handelt onafhankelijk en onpartijdig. Inwoners en organisaties worden op gelijke wijze bejegend. Een ambtenaar geeft geen voorkeursbehandelingen en vermijdt ook de schijn daarvan.

 

Het Wetboek van Strafrecht (artikelen 362 en 363) stelt het aannemen van giften, beloften of diensten door een ambtenaar strafbaar als deze aan hem zijn gegeven met de bedoeling in zijn werk iets te doen of na te laten. De CAR-UWO verbiedt het aannemen van steekpenningen. De CAR-UWO verbiedt ook het verzoeken om en aannemen van geschenken of beloften zonder toestemming van het college (artikel 15:1:e).

 

Voor alle geschenken en voordelen geldt: bedenk wat de achterliggende bedoeling van de gever kan zijn. De bedoeling van de gever kan blijken uit de aard van het geschenk. Er is een verschil tussen een bedrijfskalender en een persoonlijk cadeautje, zoals een zeldzame postzegel die nog aan de collectie van een ambtenaar ontbreekt. Een duur cadeau (meer dan € 50) mag in geen geval geaccepteerd worden.

 

Ook is het tijdstip waarop een geschenk wordt aangeboden van belang. Een jaarlijkse attentie met de kerst is een gebruikelijk gebaar in zakelijke relaties. Een cadeaubon voor de technische ondersteuning van een medewerker bij een congres kan beschouwd worden als gebaar van dank dat geen verplichtingen voor de toekomst schept. Dat ligt anders als een medewerker een blijk van waardering ontvangt terwijl het werk nog niet beëindigd is. Dan zal een geschenk bedoeld kunnen zijn om hem te “paaien” of op zijn minst die indruk wekken. Daarom mag in een onderhandelingsfase of voorafgaand aan andere handelingen die beslissend zijn voor de gever, geen geschenk geaccepteerd worden.

 

De omstandigheid dat een geschenk in het openbaar wordt aangeboden of juist zonder dat anderen het zien, werpt ook een licht op de bedoeling van de gever. Geschenken die bij het huisadres worden aangeboden, wekken de schijn van beïnvloeding en mogen niet aanvaard worden.

 

Door het melden van aanbiedingen en geschenken krijgt de organisatie zicht op de aard van relaties met derden en de handelswijze van het personeel. Zinvolle vragen zijn bijvoorbeeld of het geschenk een incidenteel geval is of dat de betrokken ambtenaar vaker iets ontvangt van dezelfde relatie. En of ook andere ambtenaren van dezelfde relatie regelmatig iets aangeboden krijgen en accepteren.

 

Inzicht in het gedrag geeft het management de mogelijkheid om bij te sturen indien dat nodig is. Zo kan een relatie die een waardevol geschenk heeft aangeboden op de hoogte worden gebracht van het gemeentelijk beleid, bijvoorbeeld door de gedragscode bekend te maken.

 

Geschenken die een ambtenaar van derden krijgt in verband met zijn functie zijn eigendom van de gemeente. Binnen de gemeente kan ervoor gekozen worden om ontvangen geschenken met alle collega’s te delen, te verloten, in het gemeentehuis te plaatsen of een andere bestemming te geven.

 

 

5. Toelichting uitnodigingen voor reizen, congressen, evenementen en diners

 

De aanwezigheid van medewerkers bij bijeenkomsten en evenementen zal doorgaans een directe functionele betekenis hebben voor de gemeente: het profileren van een gemeenteonderdeel, het delen van ervaringen, het opdoen van kennis, de mogelijkheid waardevolle contacten te leggen of te onderhouden. Ontbreekt die betekenis, dan wordt de uitnodiging afgeslagen.

 

Als een ambtenaar wordt uitgenodigd om bijvoorbeeld een lezing te houden op een symposium, dan zullen er, net als bij nevenactiviteiten, afspraken moeten worden gemaakt. Over de vraag of dat namens de gemeente dan wel op persoonlijke titel gebeurt en of het tijdens dan wel buiten werktijd plaatsvindt. Voor een lezing op persoonlijke titel onder werktijd moet verlof gevraagd worden. Voor een lezing namens de gemeente mag de ambtenaar geen geldelijke beloning aanvaarden.

 

Uitnodigingen voor ontspannende activiteiten kunnen tegelijkertijd functioneel zijn. Een etentje ter afsluiting van een goed verlopen project bestendigt de relatie tussen partijen. Tijdens het onderhandelingsproces kan een gezamenlijke lunch of diner met een relatie zinvol zijn. Dit dient de ambtenaar samen met de leidinggevende te beoordelen. Er kunnen tegelijkertijd risico’s aan vastzitten. Een overdadig diner met attracties op kosten van een derde kan een sfeer van verplichtingen scheppen. Een uitnodiging moet daarom kritisch bekeken worden.

 

6. Toelichting verantwoord omgaan met gemeentelijke voorzieningen en personeelsregelingen

 

Alle zaken binnen het gemeentehuis worden bekostigd met gemeenschapsgeld. Ze zijn dus bestemd voor gemeentelijke doeleinden. Dat geldt van internetaansluiting tot suikerzakje.

In de CAR-UWO (artikel 15:1b) is bepaald dat een ambtenaar zonder toestemming privé geen gebruik mag maken van interne diensten en eigendommen van de gemeente.

In dit verband zijn van belang de eventuele gemeentelijke regelingen over e-mail- en internetgebruik, mobiele telefoons, gemeentelijke eigendommen, werktijden en ziekteverzuim.

 

 

7. Toelichting belangen van familieleden, vrienden en ex-collega’s

 

De CAR-UWO kent geen bepaling die een ex-ambtenaar verbiedt om tegen beloning werkzaamheden voor de gemeente te verrichten. De Gemeentewet (en de modelcode voor bestuurders) kent wel zo’n verbod voor oud-bestuurders.

In gemeentelijke gunnings- en aanbestedingsregels kunnen voorschriften opgenomen worden over de positie van voormalige personeelsleden.

 

Het inhuren van een ex-collega heeft voor de gemeente praktische voordelen, maar ook nadelen. Voormalige ambtenaren kunnen oneigenlijk gebruikmaken van hun kennis en contacten die ze hebben opgedaan in hun ambtelijke functie. Soms worden bij uitdiensttreding van een collega die voor zichzelf begint afspraken gemaakt over toekomstige opdrachten. Deze praktijken zijn concurrentievervalsend en kunnen de geloofwaardigheid en integriteit van de overheid aantasten.

 

 

8. Toelichting reageren op niet-integere zaken

 

Voor de integriteit van een organisatie is het belangrijk dat medewerkers zich vrij voelen om (vermoedens van) misstanden intern aan te kaarten. Het begrip “misstand” is breed: het kan gaan om fraude, diefstal van kantoormeubilair, het bevoordelen van vrienden bij het verlenen van een vergunning, het achterhouden van relevante informatie door een wethouder, het door een manager onderhands regelen van een vacaturevervulling, enz.

 

Er mag in principe niet “gelekt” worden naar de pers. Vermoedens van misstanden in de organisatie zijn interne aangelegenheden waarmee vertrouwelijk omgegaan moet worden. Er zijn echter omstandigheden denkbaar dat het naar buiten brengen van vertrouwelijke informatie door een ambtenaar terecht is, bijvoorbeeld als de organisatie niet adequaat reageert bij een acuut gevaar voor de volksgezondheid.

 

Het Wetboek van Strafvordering (artikel 162) verplicht een ambtenaar aangifte te doen als hij kennis heeft van een ambtsmisdrijf. Het is niet de bedoeling dat de ambtenaar zelfstandig aangifte doet, maar dat hij contact opneemt met de leidinggevende. De organisatie (burgemeester) is dan verantwoordelijk voor de contacten met politie en justitie.

 

In dit verband is verder het bestaan van de vertrouwenspersoon van belang, de `Regeling melding vermoeden misstand’ en eventuele overige richtlijnen voor het omgaan met integriteitaantastingen.

 

 

9. Toelichting de manager draagt het integriteitsbeleid uit

 

Iedere medewerker is verantwoordelijk voor zijn individuele gedrag. De leidinggevende heeft daarnaast een verantwoordelijkheid voor de omgeving waarin de medewerkers hun werk doen.

Een omgeving waarin grote openheid heerst, werkt remmend op “gesjoemel” en ander ongewenst gedrag.

 

De leidinggevende bevordert de bewustwording van medewerkers en ondersteunt hen in het omgaan met gevoelige en risicovolle situaties. De leidinggevende maakt ongewenst gedrag van een medewerker bespreekbaar, corrigeert en treft zo nodig strafmaatregelen.

 

 

10. Toelichting omgangsvormen

Als organisatie tolereren we ongewenst gedrag niet en realiseren we ons dat het kan leiden tot ernstige lichamelijke en/of psychische klachten.

Wanneer is gedrag ongewenst? Soms is het glashelder wat ongewenst gedrag is. Maar soms is dat niet zo helder. In die gevallen is er maar één die bepaalt of gedrag van de ander(en) ongewenst is: dat ben je zelf. Als je handelingen of opmerkingen als bedreigend, vernederend of intimiderend beschouwt, dan wordt jouw grens overschreden. Er is dan sprake van ongewenst gedrag.

 

Natuurlijk moet het mogelijk zijn om elkaar eens te plagen. Maar waar ligt de grens tussen plagen en pesten? Dat maakt het ook zo moeilijk om te bepalen of en wanneer die grens bij je wordt overschreden. Vooral bij pesten/treiteren kan het volgende onderscheid misschien nog helpen:

  • in geval van pesten heeft de gepeste geen verweer meer, iemand die geplaagd wordt heeft dat wel

  • pesten heeft altijd een structureel karakter, tegenover plagen dat veel meer incidenteel van aard is

  • pesten veroorzaakt altijd (emotionele) schade, plagen niet

 

Wat kun je doen?

Belangrijk is om in een zo vroeg mogelijk stadium aan te geven waar je last van hebt. Jij bent degene die jouw eigen grens bepaalt. Ondanks al jouw twijfels van ‘is dit nou normaal of niet?’ of: ‘stel ik me niet aan?’of: `wat gebeurt er als ik hierover praat?’.

Ga af op jouw gevoel: zodra je bij jezelf dit soort tegenstrijdige gevoelens bemerkt, dan is er genoeg aan de hand om even pas op de plaats te maken en na te denken over wat je moet doen.

Bespreek het met diegene die de ongewenste omgangsvormen hanteert.

En als dat niet het gewenste effect heeft, dan geldt er maar één goed advies: ga steun zoeken! Vraag ondersteuning en advies aan jouw leidinggevende. Wanneer dit niet mogelijk of gewenst is, kun je dit melden bij de adviseur P&O of de vertrouwenspersoon.

bw besluit gedragscode

bw besluit gedragscode (PDF)
Omschrijving: